Dodaj ofertę do katalogu
NOWOŚĆ !MAPA - Znajdź obiekt na mapie
Górzanka PDF Drukuj Email

Górzanka

Malowniczo położona wieś w dolinie potoku Wołkowyjka, przy lokalnej drodze wiodącej z Wołkowyi do Baligrodu. We wsi sklep, przystanek PKS, gospodarstwa agroturystyczne. Funkcjonuje również całoroczne schronisko PTSM.
Górzanka ma połączenia autobusowe z Polańczykiem, Leskiem i Sanokiem

Historia
20 I 1480 roku pojawia się na kartach historii obecna wieś Górzanka jako własność szlachecka pod nazwą Volkovyka Parva (Wołkowyjka Mała). W wyniku podziału dóbr przez Matiasza chorążego sanockiego, ks. Piotra i Mikołaja Balów synów Jana Bala stolnika sanockiego, Matiaszowi i Piotrowi przypadają Nowotaniec, Volkovyka Parva z połową mili i połową ćwierci mili powyżej wsi na lokację, z wolnością używania lasów. Pola i lasy pomiedzy Wołkowyjką a Bereźnicą (Wyżną) mają być podzielone po połowie, z innej strony właściciele mogą karczować, jednak bez szkody starej (antiqua) Wołkowyi. 19 XII w wyniku nowego podziału dóbr przez w/w, Mikołajowi przypadają Nowotaniec i inne, w tym Wołkowyka i powyżej niej pół mili i ćwierć mili nad potokiem tej wsi. W 1504 roku Stanisław Latoszyński, dzierżawca dóbr Nowotaniec, Berezka, Volkoyka, i Bereźnica, gwarantuje Mikołajowi Balowi terminowe zapłacenie 50 zł intromisją w całą dzierżawę tych dóbr, posiadanych z żoną Jadwigą, która wyraża zgodę. Górzanka wzmiankowana jest także w roku 1523 i 1526. W 1536 i 1552 wymieniany jest młyn.1 Źródła wzmiankują także Górzankę w 1598 roku.2

W nocy z 14 na 15 lipca od strony Górzanki atakowała na Wołkowyję jedna z nacierających grup UPA.3
Do końca 1947 roku wysiedlono z Górzanki całą ludność polską. 3 i 4 października 1967 roku przewieziono do opuszczonej cerkwi w Górzance część wyposażenia z rozbieranego w związku z planowanym Zalewem Solińskim kościoła z Wołkowyi.

Zabytki
1.Parafialna cerkiew greckokatolicka p.w. św. Paraskewy. Pierwotną wzmiankowano już w 1599 r. Stała ona u stóp góry zwanej Bylite. Gdy spłonęła w 1718 r. wzniesiono kolejną na nowym miejscu4. Budowę obecnej, drewnianej cerkwi rozpoczęto z fundacji właściciela wsi Feliksa Giebułtowskiego i miejscowej gromady a poświęcono 10 września 1838 roku5. Remontowana w 1912 roku. Położona na stoku stromego zbocza w otoczeniu potężnych, wiekowych dębów. Świątynia jest orientowana, trójdzielna, konstrukcji zrębowej, posadowiona na kamiennej podmurówce. Zewnętrznie oszalowana deskami w pionie. Od zachodu węższy i niższy przedsionek o konstrukcji słupowej, na którym znajduje się wieżyczka. We wnętrzu stropy płaskie. Ściany nawy wewnątrz i zewnątrz wzmocnione lisicami. Nawieszony chór muzyczny z wybrzuszonym parapetem. Drzwi z nawy do przedsionka klepkowe z XIX stulecia.6 Nawę wieńczy pozorna wieżyczka sygnaturowa zaś przedsionek niewielka kwadratowa wieża przykryta czterospadowym dachem, zwieńczona niewielką makowicą.
We wnętrzu późnobarokowy krucyfiks z XVIII w, dziewiętnastowieczne, ludowe krzyże procesyjne i inne paramenty. Stropy i ściany nawy pokryte są polichromią figuralną i architektoniczną wykonaną przez Włodzimierza Pawlikowskiego w 1912 roku.
Z pierwotnego wyposażenia cerkwi zachowały się 2 ołtarze boczne oraz ołtarz główny. W prezbiterium, przy południowej ścianie znajduje się barokowy ołtarz przeniesiony z rozebranego kościoła w Wołkowyi. W nim obraz świętego Ignacego Loyoli z początku XIX stulecia.7 Szczególną atrakcją tutejszej cerkwi są figury apostołów, wykonanych w formie oddzielnych płaskorzeźb, pochodzące ze starszego ikonostasu. Są one rzeźbione i polichromowane. Datowane są na początek XVIII stulecia gdyż wspominała o nich inwentaryzacja z 1752 r.8
Według legendy miały one zostać wykonane z jednego pnia drzewa lipowego, które przyniosła tu woda Potoku Wołkowyjka. Po synodzie lwowskim i tendencji powrotu do ikonostasów kanonicznych, starszy ikonostas zdemontowano w 1912 roku wstawiając w jego miejsce nowy, wykonany zapewne przez Bogdanskich. Elementy wcześniejszego ikonostasu posłużyły do udekorowania wnętrza świątyni. Oprócz apostołów, zachowała się Golgota i rząd patriarchów i proroków, które nie były demontowane oraz Carskie Wrota i kilka elementów architektonicznych. Z młodszego ikonostasu zachowały się jedynie ikony z rzędu Deesis, Renowacja i rekonstrukcja ikonostasu oraz doprowadzenie do jego poświęcenia wiosna 2009 roku jest wyłączną i wyjątkową zasługą wybitnego księdza i miłośnika sztuki, miejscowego proboszcza Piotra Bartnika.
Łącznie górzańska cerkiew posiadała 3 ikonostasy w swojej historii: z 1718, drugi - osiemnastowieczny - ów słynny, rzeźbiony9
Z figurami apostołów wiąże się ciekawa ludowa legenda, którą niezwykle barwnie opowiada ks. Piotr. Mówi ona, że parobek miejscowego księdza podkradał mu ser. Podejrzewany przez Jegomościa całą winę zrzucił na apostołów. Aby to uwiarygodnić posmarował serem ich usta. Gdy proboszcz zobaczył dowód ich winy obił świętych rózgą. Nazajutrz parobek wyniósł ukarane figury ukradkiem u ukrył je w polu. Paroch przestraszył się nie na żarty ujrzawszy, że obrażeni święci poszli precz. Po długich poszukiwaniach wspólnie z parobkiem odnalazł je i z wielką czcią, w asyście procesji ponownie wprowadził ich do świątyni, prosząc o wybaczenie pochopnego czynu. Historia może mieć swą genezę w okresie gdy zgodnie z zaleceniem synodu we Lwowie zmieniano ikonostas proboszcz mógł rzeczywiście usunąć figury. Mogło to być niezrozumiałe dla wiernych, przywykłych do figur starego ikonostasu i wzbudzić ich protest. Zapewne dlatego duchowny pozostawił je zawieszając na ścianach nawy głównej. Reszty zaś dokonała ludowa wyobraźnia i czas, który zatarł różnicę pomiędzy faktycznym wydarzeniem a legendą.
Od 1948 roku użytkowana jako świątynia rzymskokatolicka. Od 1969 roku ma status kościoła parafialnego p.w. Wniebowstąpienia Pana Jezusa
Świątyni towarzyszy wolnostojąca dzwonnica zbudowana w 2 połowie XIX wieku, murowana, potynkowana, parawanowa, trójarkadowa. Na niej dzwon z 1744 r.
Wokół przycerkiewny cmentarzyk. 10

Szlaki

Szlaki piesze
1.Zielony szlak pieszy wiodący z Zagórza, przez Lesko w głąb Bieszczadów.
2.Ścieżka spacerowa "Czaków" wiodąca z Wołokowyi do Górzanki i z powrotem przez wzgórze Czaków. Znakowana kolorem niebieskim

Szlaki rowerowe

1. Przez Górzankę przebiegają dwa odcinki szlaku rowerowego "Zielony Rower" znakowane kolorem czarnym i niebieskim.

 

NoclegiSolina.pl © 2005 - 2012             Wykonanie i administracja: Obsluga-Medialna.pl

Polityka cookies serwisu.